Viện Di truyền Nông nghiệp là chủ nhân của 1 trong 5 giải thưởng “Thành tựu xuất sắc” được trao bởi IAEA

Kỷ niệm 50 năm thành lập Phòng thí nghiệm liên kết giữa cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và tổ chức Nông lương Quốc tế (FAO) về ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong lĩnh vực nông  nghiệp và lương thực  và nhân dịp đại hội đồng IAEA lần thứ 58 diễn ra từ ngày 22 đến 26/9/2014, IAEA và FAO thông qua Phòng thí nghiệm liên kết FAO/IAEA đã tổ chức trao giải thưởng cho các cá nhân và tập thể của các nước thành viên đã có thành tựu trong lĩnh vực đột biến tạo giống phục vụ cho việc bảo đảm an ninh lương thực.
 

Một cuộc bình chọn, xét duyệt nghiêm ngặt và sâu rộng về thành tựu về chọn giống đột biến trong hiệp hội các nước thành viên. Kết quả, năm giải thưởng “Thành tựu xuất sắc” và mười tám giải thưởng  “Thành tựu” đã được trao. Việt Nam vinh dự là chủ nhân của ba trong số hai mươi ba giải thưởng này. 

Năm giải thưởng “Thành tựu xuất sắc” thuộc về: (1)Chương trình nghiên cứu Ngũ cốc và Lương thực tự nhiên, Đại học Quốc gia Agraria La Molina (Peru); (2) Nhóm đột biến tạo giống bằng Bức xạ, Viện Hàn lâm Khoa học Nông nghiệp Giang Tô (Trung Quốc); (3) Nhóm chọn giống cây trồng, Ủy ban năng lượng Quốc gia (Indonesia);(4) TS. Mirza Mofazzal Islam, Viện Nông nghiệp Hạt nhân Quốc gia (Bangladesh) và (5) Viện Di truyền Nông nghiệp (Việt Nam). Giải thưởng “Thành tựu xuất sắc” mà IAEA trao tặng đã tôn vinh Viện Di truyền Nông nghiệp vì những thành tựu đạt được trong  chọn tạo giống đột biến ở lúa và đậu tương, giúp đảm bảo an ninh lương thực và tăng thu nhập cho người nông dân. Giống lúa đột biến DT10 được tạo ra từ năm 1990 và liên tục phát triển cho đến nay và đã tạo ra tổng giá trị thu nhập lên đến 3 tỷ USD, tăng thêm gần 540 triệu USD so với việc sử dụng các giống cũ. Giống lúa Khang dân đột biến được gieo trồng hàng năm trên khoảng 1,2 triệu ha, giúp tăng thu nhập 11,4% cho 1,5 triệu nông dân. Bốn giống đậu tương chủ lực do Viện chọn tạo là DT84, DT90, DT99 và DT2008; năng suất cao, chống chịu sâu bệnh tốt đã chiếm trên 50% diện tích đậu tương cả nước, tăng thu nhập từ 30-40% cho gần 3,5 triệu nông dân.

Từ những năm 1970, kỹ thuật đột biến tạo giống bằng bức xạ đã được nghiên cứu ứng dụng ở Việt Nam. Đến những năm 1980, với sự giúp đỡ của IAEA,  thông qua các dự án hợp tác khoa học công nghệ, các cơ sở nghiên cứu nông nghiệp của Việt Nam (Viện Di truyền Nông nghiệp, Viện Khoa học nông nghiệp Miền Nam, Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long, Trung tâm Hạt nhân thành phố Hồ Chí Minh, Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt và một số sở KH&CN) đã đẩy mạnh hướng nghiên cứu ứng dụng này. Nhiều giống đột biến phóng xạ đã được tạo ra với năng suất cao, chất lượng tốt và chống chịu được với các điều kiện môi trường khắc nghiệt như  mặn,  sâu bệnh.... 

Việt Nam được IAEA đánh giá là nước đứng hàng thứ 8 trên thế giới trong lĩnh vực nghiên cứu về đột biến tạo giống. Hiện nay hàng năm Việt Nam sản xuất 43 triệu tấn lúa, xuất khẩu 6 triệu tấn mang về trên 3 tỷ USD. Sản xuất lúa không chỉ đem lại an ninh lương thực cho Việt Nam mà còn giúp cho người nông dân tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo. 

Sự kiện Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam nhận giải thưởng “Thành tựu xuất sắc” của IAEA đã được CLB nhà báo Khoa học và Công nghệ, Hội nhà báo Việt Nam đánh giá cao và bầu chọn là 1 trong 10 sự kiện Khoa học Công nghệ tiêu biểu của năm 2014.